Oratie en symposium
Wilma van der Scheer

Gedeeld leiderschap

Oratie en symposium bij de aanvaarding van de bijzondere leerstoel Leiderschap en Besturing in de Zorg door Wilma van der Scheer, op 3 februari 2023.

Op vrijdag 3 februari 2023 heeft Wilma van der Scheer haar ambt aanvaard van bijzonder hoogleraar Leiderschap en Besturing in de Zorg met het uitspreken van een rede. Dat vierden wij met een symposium rond het thema gedeeld leiderschap.

Gedeeld leiderschap

Gedeeld leiderschap gaat over hoe strategische verantwoordelijkheden tussen beroepsgroepen en professies te delen in plaats van het gebruikelijke verdelen van verantwoordelijkheden. Hoe geven managers en professionals samen invulling aan de strategische opgaven waar de zorg en de organisatie voor staan? Managers en professionals zijn niet de enigen die hierin een rol hebben. Er zijn vele belanghebbenden, van burgers tot politici. Welke rol is voor hen weggelegd? Hoe realistisch is gedeeld leiderschap?

In haar oratie behandelt Wilma van der Scheer de theorie en praktijk van gedeeld leiderschap. Hoe het wordt vormgegeven en wat dat aan vaardigheden vraagt. Op het niveau van de zorgverlening, in teams. Op het niveau van organisaties en tussen organisaties. En op het niveau van de samenleving, in de relatie tussen overheid, veldpartijen en andere maatschappelijke sectoren.

Lees hier de hele rede

Symposium

Het symposium voorafgaand aan de oratie belicht een aantal verschillende invalshoeken op dit thema, onder leiding van dagvoorzitter Roland Bal, hoogleraar Healthcare Governance bij ESHPM.

Over het leiderschap van ministers en ambtenaren, en welke ontwikkeling hierin te zien is, spreekt hoogleraar Bestuurskunde Paul ’t Hart.

Bijdrage Paul 't Hart

Hanneke Beijer is organisatieadviseur en intervisor, en doet onderzoek naar bestuurswisselingen in ziekenhuizen. In hoeverre zien partijen als de medische staf, ondernemingsraad en raad van toezicht zich als onderdeel van de besturing in het ziekenhuis?

Bijdrage Hanneke Beijer

Universitair hoofddocent Iris Wallenburg spreekt over nieuwe rollen die moeten helpen de afstand te overbruggen tussen beleid en praktijk.

Bijdrage Iris Wallenburg

Als stem uit de praktijk spreken internist-endocrinoloog Sharita Ramautar over het vernieuwen van
de besturingsfilosofie van HMC en Anneke Westerlaken, voorzitter van Branchevereniging ActiZ, over wat het betekent om mee te ‘spelen’.

Bijdrage Sharita Ramautar
Bijdrage Anneke Westerlaken

Tim ‘S Jongers, politicoloog en publicist, geeft een reflectie op de middag en op wat gedeeld
leiderschap volgens hem echt is: iedereen een stem proberen te geven.

Bijdrage Tim S' Jongers

Over de leerstoel

De leerstoel Leiderschap en Besturing in de Zorg wordt aan Erasmus School of Health Policy & Management (ESHPM) van de Erasmus Universiteit Rotterdam gevestigd vanwege Erasmus Centrum voor Zorgbestuur, waar Van der Scheer directeur van is. Het onderzoek naar bestuur en leiderschap in de zorg krijgt met deze leerstoel een nieuwe impuls.

Erasmus Centrum voor Zorgbestuur is vereerd deze leerstoel te mogen vestigen en trots dat Wilma van der Scheer als eerste bijzonder hoogleraar is benoemd.

Foto’s: Yvonne Witte

Ontmoetingen

Kijk hier het symposium terug

LEREN

Continu verbeteren 

De pijler ‘Leren’ van Dutch Quality Movement helpt ziekenhuizen om continu verbeteren onderdeel te maken van het dagelijks werk. Dat gebeurt door leren te versterken op drie momenten: in de situatie zelf, na afloop van een situatie en toekomstgericht.

In de praktijk betekent dit dat teams sneller kunnen bijsturen in het moment, beter begrijpen wat er gebeurt in de zorg, en bewuster keuzes maken die later het verschil maken. Zo wordt zichtbaar hoe leren daadwerkelijk doorwerkt in beter handelen.

De FlaQuM MultiScan maakt zichtbaar in hoeverre leervermogen aanwezig is in teams en organisaties. Het laat zien waar leren al vanzelf doorwerkt in verbeteringen, en waar dat nog minder gebeurt.

Vanuit dit inzicht worden leerinterventies ontwikkeld die aansluiten bij wat teams in de praktijk nodig hebben. Bijvoorbeeld op het gebied van kwaliteit van zorg, leiderschap en verbeteren. Professionals die binnen Dutch Quality Movement werken aan kwaliteit, delen praktijkervaringen tussen ziekenhuizen in leersessies met inspirerende sprekers. Ze vormen een actief leernetwerk tussen ziekenhuizen.

Ook maken ziekenhuizen deel uit van een groeiend nationaal en internationaal netwerk waarin wordt geleerd over wat kwaliteit van zorg betekent in de praktijk. Door het uitwisselen van ervaringen en gezamenlijk onderzoek ontstaan nieuwe inzichten.

Zo wordt leren een voortdurende beweging in de organisatie: ervaringen uit de praktijk worden steeds opnieuw vertaald, samen met patiënten, naasten en professionals naar beter handelen in het dagelijks werk.

DOEN

Duurzaam kwaliteitssysteem

We weten dat er variatie is tussen ziekenhuizen in de kwaliteit van zorg. Die variatie laat zich niet goed verklaren door factoren zoals omvang van het ziekenhuis of regionale context. Dat roept een belangrijke vraag op: wat maakt dat kwaliteit in het ene ziekenhuis wel duurzaam tot stand komt en in het andere minder goed wordt vastgehouden?

Steeds duidelijker wordt dat het kwaliteitssysteem hierin een belangrijke rol speelt; de manier waarop kwaliteit in de organisatie is ingericht, verbonden en ondersteund.

Dat systeem functioneert als het ‘motorblok’ van de organisatie: het bepaalt of verbeteren in het dagelijks werk vanzelfsprekend wordt, of afhankelijk blijft van losse initiatieven en individuele inzet. Worden bijvoorbeeld uitkomsten en ervaringen van patiënten structureel teruggekoppeld? Hoe worden verbeteringen vastgehouden wanneer de aandacht verschuift?

In de pijler ‘Doen’ van Dutch Quality Movement maken we dit zichtbaar met het FlaQuM Co-creatiemodel en de Maturiteitsmatrix. Deze instrumenten laten zien hoe het kwaliteitssysteem in de praktijk functioneert en hoe volwassen de organisatie is in het ondersteunen van dagelijks verbeteren van zorg. Daarmee wordt duidelijk waar een organisatie staat, en ook waar de ruimte ligt om verder te groeien.

Vanuit dat inzicht kunnen ziekenhuizen gericht kiezen waar zij zich in willen ontwikkelen. Teams vertalen die keuzes naar hun dagelijkse manier van werken. Zo groeit het kwaliteitssysteem mee met de praktijk die het moet ondersteunen; stap voor stap, en steeds beter in staat om kwaliteit duurzaam te dragen.

DENKEN

Toekomstbestendige kwaliteitsvisie

Kwaliteit van zorg betekent niet voor iedereen hetzelfde. Patiënten, naasten, professionals en partners in de regio kijken daar ieder op hun eigen manier naar. Voor sommigen staat veilige, effectieve, efficiënte en toegankelijke zorg centraal. Anderen hechten vooral aan gelijke behandeling, passende, duurzame en waardige zorg. Kwaliteit van zorg is niet statisch en wat belangrijk is, kan in de tijd veranderen.

In de pijler ‘Denken’ van Dutch Quality Movement ontwikkelen ziekenhuizen samen met betrokkenen een toekomstbestendige kwaliteitsvisie die richting geeft aan de dagelijkse praktijk. Een visie die in beweging blijft, net als de zorg zelf.

De FlaQuM Quickscan maakt zichtbaar in hoeverre deze kwaliteitsvisie in de praktijk wordt herkend en terug te zien is, zowel in de zorg voor patiënten als in de zorg voor medewerkers. Het is een vragenlijst die wordt voorgelegd aan professionals, de eerste lijn en patiënten en naasten, die een beeld geeft van waar het ziekenhuis staat. Waar verschillen de scores? Welke dimensies van kwaliteit krijgen in de praktijk voldoende aandacht en welke vragen om ontwikkeling?

Zo blijft de visie op kwaliteit levend en verbonden met wat er echt toe doet voor patiënten, naasten en professionals.

Advies nodig voor de juiste keuze?

Wil je graag een opleidingsprogramma volgen? En twijfel je welk programma het beste past bij jouw specifieke behoefte? Programmamanager Maaike Moen adviseert je graag. Vul het formulier in en omschrijf duidelijk jouw vraag. Zij neemt dan persoonlijk contact met je op (bij voorkeur telefonisch).

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.